SAT - Sennacieca Asocio Tutmonda

Ĵivkoviĉ : Infera biblioteko

Kresho — 2011-12-30T18:42:00Z

Gardisto kiu gvidis min ekhaltis en koridoro antaŭ unu pordo kaj ekfrapis. Li atendis kelkajn momentojn kaj tiam, kvazaŭ li aŭdis aprobon por eniri, kvankam nenio atingis miajn orelojn, malfermis la pordon kaj preterlasis min unue, puŝis min al dorso, senvorte, kaj mem ekmarŝis enen. Li tuj kaptis mian ŝultron por haltigi min tiumomente kaj poste fermis la pordon. Lia puŝpremo estis nenecese forta, ĉar mi ankaŭ sen tio jam estis haltinta ne sciante kion alian fari. Ni restis apud la pordo evidente atendante novan ordonon.

Kiel ĉio alia kion mi ĝis nun vidis en ĉi tiu loko, la ejo en kiu ni troviĝis estis ankaŭ tre alta. Ĉi tie tio aspektis ankoraŭ pli evidenta ĉar la distanco ĝis plafono estis konsiderinde pli granda ol la longeco kaj larĝeco de la ĉambro. Momente mi havis impreson ke estus pli nature se la planko kaj unu el la flankaj muroj interŝanĝus la lokojn. Sed, kompreneble, ne plu estis necese kalkuli pri naturaj aferoj. Ilia tempo nun senrevene forpasis. Kiu scias kiaj strangaĵoj min ankoraŭ atendas. Mi devis esti preta eĉ por multe pli malbonaj okazaĵoj.

La ejo estis malbone lumigita kaj tute malriĉe meblita. De la plafono pendis je longa metalfadeno malforta elektra lumilo kun ronda metala ŝirmilo supre. La pliparto da ĝia lumo faladis sur la lignan seĝon sen apogilo kiu solece ripozis meze de la ĉambro. Apud la muro, kontraŭ la pordo, staris preskaŭ malplena labortablo. Homo kiu sidis ĉe la tablo, turnita dorse al la muro, estis enprofundiĝinta en la monitoron antaŭ si, kiu lin vidkaŝis sub la ŝultroj. En la malklara lumo de la ekrano, kiu ne faris ombrojn, lia longforma vizaĝo aspektis fantome pala. Li havis mallongan, densan barbon, kiu dank' al tiu lumo aspektis grizete, kvankam ĝi eble ne estis tia, kaj duonrondajn okulvitrojn por legado. Ne estis eble precizigi lian aĝon. Li povis esti kun la komencaj kvardekaj, sed ankaŭ ĉirkaŭ la finaj kvindekaj.

Ŝajnis ke li ne estas konscia pri nia eniro. Gardisto kaj mi pacience staris ĉe la pordo, senmovaj kiel du statuoj. Finfine, ne deturnante la okulojn de la monitoro, la homo mallonge levis maldekstran manon kaj faris nedifinitan movon per ĝi. Tiu movo, intertempe, havis por la gardisto tute klaran signifon. Li denove abrupte kaptis min je ŝultro kaj ekkondukis min al la seĝo sub elektra lumilo. Li lasis min nur kiam mi eksidis sur ĝin, restante staranta tuj malantaŭ mi.

Atendante kio sekvos, mi komencis malrapide vagi per rigardo laŭ limigita vido antaŭ mi. Sento de mallarĝeco kiun kaŭzis alteco de la ejo estis fortigita per uniforma koloreco kiu regis ĉirkaŭe. Ia malsana griz-oliva kolornuanco kovris ĉion : murojn, plafonon, plankon, seĝon, tablon. Eĉ la monitoro havis tiun koloron. Farbo sur muroj kelkloke estis fendiĝinta kaj forfalinta, malkovrante sube sekan morteron kun koloro de tempesta ĉielo. Kvazaŭ ni troviĝis ene de la iam verda kaj jam delonge paliĝinta kaj eluzita ŝu-skatolo lokita sur la plej malgranda flanko. Eble ĉio aspektus malpli morna se ekzistus iu fenestro, almenaŭ kun kradoj. Sed, ekzistis neniu aperturo. Labori sur tia loko povis signifi nur punon. Mi observis homon malantaŭ la monitoro kun mikso de timo kaj kompato. Eĉ se oni neglektus ĉion alian, de iu devigata longe restadi ĉi tie, ĉiukaze nenio bona povus esti esperebla... Densan silenton de la ĉambro ĝenis subita tamburado de fingroj sur klavaro kiun mi ne povis vidi. Rapida tajpado ne daŭris longe. Fininte ĝin, la homo levis la kapon, deprenis okulvitrojn kaj metis ilin sur la tablon apud si. Poste li fermis la okulojn kaj ekpremis la nazradikon per dikfingro kaj montrofingro. Li restis tiel kelkajn momentojn kaj poste malfermis la okulojn kaj kapsvingis al la gardisto. Mi aŭdis ke li malproksimiĝas per firmaj paŝoj. Metala pordo knare malfermiĝis kaj fermiĝis malantaŭ li.

Ni observadis certan tempon unu la alian senvorte. Mi sentis min malagrable sub lia silenta observado. Ĝi ne estis tiom severa aŭ minaca, kiom malbonhumora. Ne estis malfacile ekkompreni ke al li tute ne plaĉas sekva interparolado kun mi. Li aspektis kiel iu kiu tro longe okupiĝas pri la sama laboro por eĉ povi trovi en ĝi allogecon. Mi jam vidadis tiun mienon en vizaĝoj de iuj maljunaj enketaj juĝistoj. Finfine, la homo eksuspiris, pasis per fingroj laŭ la alta frunto kaj ĉesigis silentadon. "Vi komprenas kie vi troviĝas, ĉu ne ?" Li havis profundan, lantparolan voĉon.

"En infero", mi replikis post la mallonga hezitado. "Tiel estas. Kvankam ni ne plu uzas tiun nomon. Vi konscias kial vi alvenis al ĉi tiu loko ?

Mi ne tuj respondis. Al mi estis klare ke estas sensence ion ajn kaŝi aŭ nei, sed mi ĝuste ne devis kulpigi min mem. "Mi povas supozi…"

"Vi povas supozi ?" Tono de lia voĉo plialtiĝis. "Eĉ ĉi tie estas malofte videbla ĉi tia dosiero." Li ekfrapis per artiko de mezfingro sur la ekranvitron.

"Eble mi povus doni iajn informojn…"

"Ne !" li interrompis min akre. "Indulgu min de tio, mi petas vin ! Kiel ja estas nekomprenemaj ĉiuj kiuj tien eksidas. Ĉu ne sufiĉas ke mi devas konatiĝi kun abomenaĵoj kiujn vi faris, sed vi eĉ volus ke mi aŭskultu viajn hipokritajn kaj mukajn klarigojn. Ili min ofte naŭzas pli ol viaj malbonfaroj. Cetere, ne estas ĉi tie io ajn por klarigi. Ĉio estas komplete klara. Mi konas ĉion pri vi. Ĉiun bagatelaĵon. Ĉu vi, cetere, estus ĉi tie se ne estus tiel ?"

"Okazas eraroj !" – rimarkigis mi duonvoĉe.

"Ne ekzistas eraroj !", neelpeteble respondis la homo. "Eĉ se ili ekzistus, malfrue estas por ilia korektado. De ĉi tie ne ekzistas elirejo. Kiu foje alvenas, daŭre restas." Kompreneble, mi sciis tion. Ĉiuj konas tion. Tamen, mi devis provi ankoraŭ ion.

"Ĉu oni eble konsideras penton ?" demandis mi maksimume penteme.

Ĉi-foje ne estis necese ke li ion ajn diru. Lia rigardo elokvente konatigis al mi kion li pensas pri mia pentado. " ;Vi ne perdu la tempon. Mi ne havas tempon por tiuj stultaĵoj. Mi ne povas levi la kapon pro la laboro. La mondo neniam estis ĉi tia. Ĉu vi entute povas imagi kia ŝarĝo kuŝas sur mia dorso ?

Mi povis tion imagi, sed ĉar la demando estis nur retorika, mi mallevis ŝultrojn. Mi ekhavis impreson ke la homo pormomente ekdeziris lamenti pri siaj malfacilaĵoj, sed tamen li ŝanĝis la opinion.

Nu, bone, ni nun lasu tion. Ne gravas. Aliru ni la aferon. Ni devas konstati kio por vi estus la plej konvena."

"Kiel puno ?" demandis mi singarde.

"Ni tion nomas terapio."

"Ardado en fajro estas terapio ?"

Kiu parolas pri ardado en fajro ?"

"Eble kuirado en bolanta oleo aŭ diskvaronigo…"

"Ne estu vulgara ! Ni ne troviĝas en Mezepoko.

"Pardonu, mi ne sciis..."

"Simple estas nekredeble kiom tiuj kiuj alvenas ĉi tien estas ŝarĝitaj per antaŭjuĝoj. Vi pensas ke ni vivas ekster la tempo ? Ke ĉi tie nenio ŝanĝiĝas ? Ĉu ja ĉi tio povus okazi kun tiuj barbaraj kruelaĵoj ?" Li flanke frapetis la monitoron.

"Kompreneble, ne", prete mi konfirmis.

"Ĉiu epoko havas konvenan inferon. Nun tio estas biblioteko."

Mi konfuze fermetadis la okulojn : "La biblioteko ?" "Jes. La loko kie oni legas librojn. Ĉu vi aŭdis pri bibliotekoj ? Kial ĉiuj estas tiel konsternitaj eksciante pri tio ?"

"Aspektas iom … neatendita."

"Nur se oni senpripense observas. Sed se vi enprofundiĝas en la aferon, vi vidos ke tio tute ne estas neordinara." "Neniam mi ekpensus."

"Verdire, sincere dirante, unuamomente ankaŭ ni estis surprizitaj. Sed tio, kion al ni la komputilo komunikis, estis senduba. Tre utila aparato."

Li faris paŭzon. Pasis kelkaj momentoj antaŭ ol mi komprenis kion oni de mi atendas. "Tre utila, ĉiukaze", mi rapide ripetis.

"Precipe por statistikaj esploroj. Kiam ni enskribadis informojn pri ĉiuj kiuj ĉi tie troviĝas, montriĝis ke la eco kiu interligas la plej grandan nombron de niaj internuloj, eĉ 84,12 procentojn, estas foresto de legemo. Ĉe 26,38 procentoj oni eĉ povus tion kompreni. Ili estas tute analfabetaj. Sed kion diri pri aliaj 47,71 procentoj kiuj, kvankam skribosciaj, dumvive ne prenis eĉ unu libron en la manojn, kvazaŭ ĝi estus miasma ? El restantaj dek procentoj iuj eble sporade tralegis ion, sed pli bone estus se ili tion ne estus farintaj, ĉar tio kion ili legis estis tute senvalora."

Mi kapneis. "Kiu dirus tion ?"

Li observis min subokule. "Kial tio al vi aspektas stranga ? Ekiru nur de vi mem. Kiom multe vi legis ? Mi pripensis mallonge, penante rememori. ”Ja, kion diri, ne tiel multe, verdire."

”Ne tiel multe ? Mi diros al vi precize kiom multe." Denove aŭdiĝis tono de rapida serĉelektado sur klavoj de klavaro. ”En lastaj dudekok jaroj de via vivo vi komencis legadi du librojn. En la unua vi alvenis ĝis duono de la kvara paĝo, kaj en la dua vi sukcesis forlegi nur enkondukan alineon."

"Ĝi ne estis amuza por mi", mi replikis mallaŭte, konfesante.

"Ĉu ? Kaj aliaj aferoj estis interesaj por vi ?" "Mi tute ne antaŭsentis ke nelegado estas mortkulpo." "Ĝi ĝuste ne estas. Kvankam la mondo estus pli bona se ĝi estus. Ankoraŭ neniu pro nelegado venis al infero. Pro tio, la afero preteriris nin ĝis enkonduko de komputilo. Sed kiam ni, dank' al ĝi, ekvidis ĉi tiun ligon, montriĝis la ebleco ke ni eluzu tion. Eĉ pluroble. Oni povus, fakte, diri ke el tio rezultis vera reformo de la infero." "Pri tio oni nenion scias."

"Kompreneble, oni ne scias. Kiel eĉ eblus scii ? El tio rezultas ankaŭ ĉiuj tiuj antaŭjuĝoj. Kvankam ĉi tio neniam estis loko kia la homoj imagas. Eterna turmentejo kiun gvidas senkompataj sadistoj. Ĉu vi povas senti odoron de sulfuro, pri kiu ĉiuj tiom rakontas ?"

Mi ekflaris ĉirkauan aeron. Ĝi estis seka kaj malfreŝa, iom ŝima. "Ne", mi devis konfesi.

"Ni simple estis malliberejo. Kun iuj specialaĵoj, fakte, sed la reĝimo ĉe ni fundamente ne estis diferenca de la reĝimo en viaj malliberejoj. Kiel vi traktis malliberulojn tie, tiel ankaŭ ni traktis ĉi tie. Kial ni diferencu, cetere ? Se ĉi tie okazis kruelaĵoj kaj torturadoj, tio signifas ke ni sekvis vian ekzemplon. Kiel, dume, cirkonstancoj ĉe vi kun la tempo pliboniĝis, tiel ankaŭ la restado ĉi tie fariĝis pli kaj pli tolerebla. Tiom, fakte, ke finfine ekminacis danĝero ke oni perfidu bazan koncepton de infero."

"Kiel vi pensas ?"

"Malliberejoj ekde nelonge ĉe vi fariĝis ripozejoj. Oni povus eĉ diri mezkategoriaj hoteloj. Vi tion, finfine, plej bone scias. Vi pasigis konsiderinde longan tempon tie kaj al vi tute ne estis malkomforte, ĉu ne ?

Mi pripensis mallonge. "Ne, kvankam nutraĵo ne estis ĉie ĝuste la plej bona. Precipe deserto."

La homo malantaŭ la monitoro mallonge eksuspiris. "Jen, vidu. Kaj nun, iuj privelegioj ĉi tie tamen ne povis esti permesitaj. Forestado por semajnfino, ekzemple. Aŭ uzado de poŝtelefono. Kiel tio taŭgus ?"

"Sed tio konsiderinde faciligus eltenadon de puno…" "Eble. Oni ne rajtas, dume, perdi el vido ke ĉi tio tamen estas infero. Kaj tiel, ni ektroviĝis en fendo. Ekminacis danĝero ke ni fariĝu tio pro kio oni nin ĉiam kulpigadis : ke ni estas pura personiĝo de nehumaneco kaj minacado de homaj rajtoj. Feliĉe, tiam ni malkovris nelegadon." "Pardonu, sed mi ne komprenas kiun kunligon tio havas ?" "La afero estis simpla. Ni enkondukis legadon kiel ĝeneralan devon. Tiel ni kunligis belan kaj utilan. Antaŭ ĉio, ni ebligis al niaj internuloj ke ili forigu ĉefan mankon kiu ilin venigis ĉi tien. Se ili pli multe estus legintaj, ili havus malpli multe da motivoj kaj tempo por malbonagoj. Por ili la legado estas vera saniga favoro. Tial ni opinias ke tio estas terapio kaj ne puno, kvankam oni eble tion aplikadas kun ioma malfruo. Sed, fakte, por tio neniam estas malfrue. Kaj kiel nomiĝas la loko kie ĉiuj ĝuas la legadon ?"

"Biblioteko ?"

La homo etendis la brakojn. ”Klare. Sed iu biblioteko povas esti kulpigita kiel la lasta pro rompo de homaj rajtoj, ĉu ne ? Tiel ni per tiu ago samtempe deprenis de ni tre malagrablan riproĉindaĵon. Eĉ ni iĝis pli humanaj ol viaj malliberejoj. Ankaŭ en ili ekzistas bibliotekoj, kompreneble, sed kion tio valoras se preskaŭ neniu ĝin uzas ? Kvazaŭ ili entute ne ekzistus. Jen, prenu vian propran ekzemplon. Ĉu vi almenaŭ unufoje eniris en bibliotekon en iu el multaj malliberejoj en kiuj vi restadis ?

"Mi eĉ ne sciis ke ili ekzistas", mi respondis sincere. "Kion mi diris al vi ? Sed, ne zorgu, baldaŭ ni donos al vi okazon kompensi la preterlasitan. Kaj multe pli ol tio, fakte. Antaŭ vi estas, laŭvorte, tuta senfino de legado." Kelkajn momentojn mi staris fiksrigardante la homon, senvorte. "Tio estas, do, mia puno ? Ke mi legadu ?" "Terapio."

"Terapio, jes. Ekzistos nenio alia ?" Mi provis sufoki tonon de malplistreĉo en la voĉo, sed mi ne sukcesis. Kompreneble, ne. Vi bele sidos en via karcero kaj legados. Tio estas ĉio. Vi ne havos eĉ ian ajn alian devon. Mi devas, dume, vin atentigi ke la eterneco estas tre longa tempo. La legado povus foje fariĝi enua por vi. Tio okazas al multaj niaj internuloj kaj tiam ili fariĝas tre inventemaj. Kiajn artifikojn ili elpensadas nur por igi impreson ke ili legadas, kvankam ili tion ne faras. Sed ni havas manierojn por diveni ĉiujn tiujn ruzajn artifikojn. En tiuj kazoj ni devas, bedaŭrinde, aplikadi rimedojn de perforto por konesentigi ilin por reveni al legado. Ĉe la plej persistaj kaj obstinaj tiuj estas kelkfoje tre dolorigaj, mi timas."

"Kaj homaj rajtoj ? Humaneco ?"

''Tion ni ne tuŝas. Ĉi tio estas ekskluzive por ilia bonstato. Ni ne povas permesi ke pro ilia spirita mallaboremo ili malutilu al si, ĉu ne ? "Verŝajne", mi replikis, ne tute konvinkite. "Tio estas baza kion vi devas scii. Vi jam alkutimiĝos kun ĉi tieaj kondiĉoj. Komence al vi probable estos pli malfacile, ĝis kiam vi alkutimiĝos, sed finfine vi ekkomprenos ke la legado donas nekompareblajn plezurojn. Ĉiuj tion ekkomprenas, dum eterneco, iu pli frue kaj iu malpli frue. Mi esperas ke vi intertempe kondutos maturece kaj sobre kaj vi ne devigos nin al perfortaj mezuroj. Tiel al ĉiuj estos pli agrable kaj pli facile.

Ĉar mia senkontraŭdira konsento evidente subkompreniĝis, mi kapklinis. La lipanguloj de la homo unuafoje iomete fleksiĝis supren, farante ian duonombron de rideto. "En ordo. Ni vidu fine kiu terapio por vi estus la plej konvena. Kiun specon de tekstoj vi plej volonte legus ?" La demando estis malfacila, tiel ke mi ne tuj respondis. "Detektivaj romanoj, eble", mi diris fine, per duondemanda voĉo.

"Ne, tio tute ne !" vigle replikis la homo, denove kuntirante la brovojn. "Ja, tio estus kvazaŭ ni al malsanulo donus venenon anstataŭ medikamento. Ne, vi bezonas ion tute kontraŭan. Ion mildan, ĉastan, nobligan. Pastoralajn verkojn, mi dirus. Jes, tio estas vera elekto por via animo. Idilio. Ni multfoje ĝin preskribas. Ĝi havas vere miraklofaran efikon." Ŝajnas ke li en mia vizaĝo tralegis ion kio al li eble ŝajnis kiel esprimo de naŭzo. Kiam li denove ekparolis, lia voĉo rericevis komencan akrecon.

"Se al vi ĉi tio eble aspektas kiel maljusteco, kiel konsolo ekservu al vi la ekscio ke mi donus ĉion se mi povus troviĝi je via loko. Ke mi ĝuu idilion. Almenaŭ iomete. Sed mi ne povas, bedaŭrinde. Tio ne estas destinita al mi. Anstataŭ tio, mi devas legadi ekskluzive fiaĵojn kaj malnoblaĵojn kiuj simple torentadas de ĉi tie. Kvazaŭ akvo el trarompita kluzo.” Li ekfrapetis denove la monitoron, ĉi-foje de supre. "La eterno por mi tute ne daŭras malpli longe ol por vi. Tio estas maljusta. Kiam ajn vi falos en krizon, vi nur pripensu kiom mi envias vin kaj vi sentos vin malpli pene."

Li eksilentis. Malharmonia alteco kaj malgajiga koloreco de ĉambro kvazaŭ subite falis sur lin, ŝanĝinte lian vizaĝon en maskon de naŭzo kaj senespero. Li pluobservis min ankoraŭ mallonge, per pli kaj pli malplena rigardo. Antaŭ ol etendi la manon por preni okulvitrojn kaj remeti ilin, li levdirektis la kapon al la pordo malantaŭ mi. Li nenion diris, sed ĝi tamen tuj ekknaris. Forta mano de la gardisto baldaŭ denove troviĝis sur mia ŝultro. Mi leviĝis de sur la seĝo sub la elektra lumilo kaj ekiris eksteren. Elirante, mi kaptis okazon por ankoraŭ foje ekrigardi la homon malantaŭ la tablo. Li preskaŭ komplete foriĝis malantaŭ la monitoro, koncentriĝante al nova dosiero. Postmomente la pordo kaŝis lin kaj mi ekiris kun la gardisto tra koridoron, al mia karcero, kie ankaŭ min atendis longa legado.

Tradukis :
Dimitrije Janiĉiĉ

Laikeco kaj neŭtraleco rilate religiojn

Kresho — 2011-07-30T17:42:00Z

La statusoj de religiaj komunumoj estas diversaj laŭ landoj aŭ regionoj. En islamaj landoj la religio kaj la ŝtato ne estas disigitaj (escepto : Turkio). Kontraŭe en lando kun katolika tradicio, kiel ekzemple Francio, la eklezio estas post 1905 komplete apartigita de la ŝtato. Laikeco en politika senco estas neŭtraleco rilate religiojn, sendependeco de iu ajn religia instanco, rifuzo de klerikalaj influoj, tamen principe ne kontraŭreligia sinteno. Ĝi fakte ekzistas en simila formo kiel en Francio ankaŭ en Svisio, sed nur en du kantonoj : Ĝenevo (ekde 1907) kaj Neŭŝatelo (ekde 1947).

La konstitucio de la Svisa federacio en sia artikolo 15 garantias al la civitanoj la liberecon de penso, konscienco kaj religio, do fakte estas tre liberala kaj neŭtrala rilate konfesiojn. La artikolo 72 precizigas ke la kantonoj kompetentas pri la regularo de la rilatoj inter la eklezioj kaj la ŝtato. La federacio kaj la kantonoj povas decidi rimedojn por la konservado de la konfesia paco.

En Svisio ekzistas do 26 sistemoj de eklezia juro. La plej liberala estas tiu de la kantono Ĝenevo (kun preskaŭ perfekta apartigo inter la eklezio kaj la ŝtato) kaj la plej reguligita tiu de la kantono Vaŭdo, kiu agnoskas la romkatolikan kaj la protestantan (reformitan) ekleziojn kiel instituciojn de publika juro, la judan komunumon kiel institucion de publika intereso kaj cetere la eblon je rekono por aliaj religioj. La ceteraj kantonoj havas sistemojn kiuj varias inter ĉi tiuj du tipoj.

En la okcidento de la lando (Romandio, franclingva), la religia instruiĝo estas privata afero, en la orienta parto (Alemanio, germanlingva) la eklezioj rajtas organizi libervolan religian instruadon en la lernejoj. Ĉar la nombro de la infanoj kun gepatroj nekristanaj aŭ senreligiaj kreskas, oni ankaŭ komencas enkonduki lecionojn laŭ pli neŭtralaj vidpunktoj komparante la diversajn religiojn kaj filozofiajn sistemojn.

Ĉiam estis granda plimulto da kristanoj en la lando (80% en la jaro 2000, katolikoj 42%, protestantoj 35%, aliaj 3%). Kreskis la nombro de personoj sen konfesio (11%) kaj la islamanoj (4,3%) ; la juda konfesio restis stabila (0,2%). Ĉi tiuj ciferoj kompreneble nenion diras pri la religia memkompreno kaj la fakta praktikado de la kredantoj. Laŭ studoj pri tiu temo oni konstatas ke malkreskas la ekskluzive kristana orientiĝo kaj la graveco de la religio en la ĉiutaga vivo. Cetere konstateblas individuiĝo de la kredo kaj ĝenerala tendenco al senreligieco. Rilate tipologion 7% de la kristanoj konsideras sin kiel « ekskluzivaj kristanoj », 25% kiel « ĝenerale religiaj kristanoj », 51% kiel « religiaj humanistoj », 12% kiel « novreligianoj » kaj 4% kiel « humanistoj sen religio ». Aliflanke religiaj problemoj trovas larĝan atenton kaj pli granda rolo socia de la eklezioj estas postulata.

La ŝtato (kantono) enkasigas por la du oficialaj religiaj komunumoj (katolika kaj reformita) la ekleziajn impostojn redistribuante ilin al la koncernaj ekleziaj instancoj. Se oni ne volas pagi ĉi tiujn monajn kontribuojn oni devas prezenti atestilon ke oni eksiĝis el la respektiva religia komunumo. Tio kompreneble ne estas laikeca procedo kvankam la individua libereco rilate religiojn estas respektata.

La kunvivado de religiaj komunumoj en Svisio ne ĉiam estas senproblema. Pro la migrado kaj tutmondiĝo la parto de religianoj nekristanaj kreskis. Grava kaŭzo de la kresko de islamanoj estis la militoj en Balkanio, kiuj forpelis centmilojn da rifuĝintoj al la nordo. La diskuto prireligia lastatempe fokusiĝis sur la protesto de la konservativa dekstro kontraŭanta la konstruon de moskeoj kaj minaretoj en pluraj komunumoj. En grandaj urboj kiel Zuriko aŭ Ĝenevo jam ekzistas tiaj konstruaĵoj kiel cetere ankaŭ sinagogoj.

En Francio oni faris leĝon, kiu malpermesas al muzulmanaj junulinoj porti la islaman kaptukon en publikaj lernejoj. En Svisio tiurilata leĝo ne ekzistas kaj la responsuloj de publikaj lernejoj devas mem decidi pri la sinteno rilate la kaptukon. Ekzistas unuopa kazo pri kiu verdiktis la federacia tribunalo indikante ke instruistino en publika lernejo ne rajtas porti la islaman kaptukon ĉar ŝi estas ŝtata oficisto, kontraŭe lernantinoj rajtas ĉar ili estas konsiderataj laŭjure kiel klientoj.

En 1980 okazis popola voĉdono tutlanda rilate la apartigon de la ŝtato disde la eklezioj, sed la propono estis rifuzita per 78% de la voĉdonintoj. Ankaŭ en la kantono Zuriko oni faris similan referendumon en 1995 je kantona nivelo kiu same ne estis akceptita. Eble influis ĉi tiun decidon ankaŭ historiaj kaŭzoj. La reformacio (16a-17a jarcentoj) tendencis al demokrata organiziĝo de la eklezio kontraste al la katolika kun strikta hierarkio. Cetere la katolikismo neniam estis ŝtata religio en Svisio (kontraŭe ekzemple al Francio dum la jarcentoj de la monarkio). Poste en la jaro 1847 okazis mallonga interna milito nomata « Sonderbund » (aparta ligo) pro religiaj kvereloj inter la katolikaj kaj la protestantaj kantonoj (sed ankaŭ inter politikaj progresemuloj kaj konservativuloj). Sekvis repaciĝo kaj kreo de la federacia konstitucio en 1848, kiu ja devis respekti ambaŭ konfesiojn, la romkatolikan kaj la reformitan komunumojn preskaŭ same gravaj laŭnombre. La tiama konstitucio konkludis la transiron de Svisio kiel ligo de ŝtatoj al federacio. Ĝi estis forte influita de la Usona konstitucio kaj de la idearo de la franca revolucio.

Se la tendenco al tutmondiĝo kaj al multkultura socio daŭros, oni povas konjekti ke tamen okazos transiro de la ŝtata eklezia juro al privata juro kaj civilaj religioj en ne tro fora estonto. Sed kiel konate, la mueliloj de la demokratio malrapide turniĝas.

(Laŭ diversaj fontoj.)

Riŝo 31.227

El Sennaciulo, marto 2007

Pikaso kaj la milito en Gernika

Kresho — 2011-07-24T15:48:19Z

Kiam naziulo montris al la pentraĵo Gernika (Guernica) kaj demandis Pikason : "Kiu faris tion, ĉu vi ?" respondis Pikaso : "Ne mi faris tion, sed vi !"

Gernika – Urbeto

Gernika estas urbeto en la aŭtonoma vaska provinco : Biskajo, en nordo de Hispanio. Ĝi situas sur la rivero « Rio Mundaca », kiu enfluas en la fjordon de Gernika (fjordo nomiĝas hispane : ria).

En 1937, dum la hispana intercivitana milito, la urbeto nombras 7 000 loĝantojn, kaj ĉirkaù 3 000 rifuĝintojn, kiuj fuĝis la batalojn ; la fronto troviĝas proksimume 25 kilometrojn de la urbeto. Gernika estas la centro de agrikultura regiono, kaj ĉiun lundon okazas grava foiro, kiu altiras multajn personojn. Ankaŭ estas kelkaj uzinoj, kiuj fabrikas armilojn.

En la urbeto estas tri militaj hospitaloj, kelkaj trupoj sed ne estas milita protekto kontraŭaviada atako krom unu kontraŭaviada mitralo.

Gernika – Bombado

La 26-a de aprilo 1937 estas lundo do, foira tago en Gernika. Gekamparanoj venis en la urbeton por vendi la produktaĵojn de la kampoj kaj siajn brutojn. La finitan negocon multaj manĝis en restoracioj, kaj oni atendis la komencon de partioj de peloto. Durango, eta urbo apud Gernika, estis bombadita kelkajn semajnojn antaŭe sed neniu pensis ke Gernika estus bombadota.

La 26-a de aprilo 1937 estas lundo do, foira tago en Gernika. Gekamparanoj venis en la urbeton por vendi la produktaĵojn de la kampoj kaj siajn brutojn. La finitan negocon multaj manĝis en restoracioj, kaj oni atendis la komencon de partioj de peloto. Durango, eta urbo apud Gernika, estis bombadita kelkajn semajnojn antaŭe sed neniu pensis ke Gernika estus bombadota.

La bombado komencis je 16h30. La preĝejo Santa Maria trifoje sonorigis alarmon. Unua aviadilo ĵetis tri bombojn, tio estis la komenco de bombado seninterrompa dum tri horoj. Laù la taksadoj, inter 40 kaj 50 italaj kaj germanaj aviadiloj partoprenis en tiu atako. Ili ĵetis 39 bombojn da 250 kg, 260 da 50 kg kaj ĉirkaù 5 500 da 1 kg.

La oficiala raporto de la Vaska Registaro indikas 1 654 mortintojn kaj 889 vunditojn. Ĉirkaŭ 71% da domoj estis detruitaj. La bombado de Gernika estas la unua bombado kontraŭ civila loĝantaro en Historio.

Tri tagoj post la bombado, faŝistaj trupoj okupis la urbeton, kaj tuj malpermesis, dum kvin tagoj, la eniron en Gernika(n) al la internacia gazetaro. Dum tiuj kvin tagoj, la faŝistoj ŝtopis la multajn kraterojn faritajn pro la eksplodoj de bomboj ; ili priverŝis benzinon sur la ruinojn de la urbeto por kredigi ke la Vaskoj bruligis sian propran urbeton kaj ili diskonigis tion.

Tamen estas Pablo Picasso, kiu, per sia « Pentraĵo Gernika » konigis la hororon de la bombado kaj servis la historian verecon. Tiu pentraĵo estis mendita de Hispana Respublika Registaro por ornami la hispanan pavilonon dum la « Universala Ekspozicio » en Parizo en 1937.

Dum la diktatoreco de « Franco » en Hispanio, la originala « Pentraĵo Gernika » estis eksponita en la Muzeo de Modernaj Artoj en Novjorko. Ĝi alvenis en Hispanion dum la jaro 1981, t.e. : 6 jaroj post la morto de la diktatoro « Franco », kiam la demokratio revenis en Hispanion.

Ni opinias ke la pli bona maniero por prezenti tiun Muzeon estas citi paragrafon de la prospekto pri la Muzeo, kiun ni esperantiĝis :

« La tragika bombado de Gernika inspiris la fondintojn de tiu muzeo. Tiu loko ne estis kreita por glori la historion de la milito, nek por laŭdi absolutajn verecojn. Tiu historia ekspozicio montras al ni la vojon de la repacigo ; tiu Muzeo estas por pripensi pri la Paco, kiu estas la afero de ĉiuj ».

Gernika muzeo de l' paco

Hodiaŭ Gernika estas ekzemplo de repacigo ; post multaj demarŝoj, esperoj, disreviĝoj, la Prezidanto de la Federa Respubliko de Germanio, S-ro Herzog, sendis, en 1997, leteron al la loĝantaro de Gernika, en kiu li konfesis ke germanaj aviadiloj ja partoprenis en la aviada atako de Gernika la 26-an de aprilo 1937. Ekde la hispana urbo Gernika kaj la germana urbo Pforzheim ĝemeliĝis. En 2002, okaze de la 65-a datreveno de la bombado de Gernika, germana fotografistino : Verena Kraft eksponis en Gernika sian fotografian verkon. Ŝi estas la filino de Ehrhardt von Kraft, kiu estis unu el pilotoj de la Legio « Condor » ( Kondor ), nazia skadro, kiu bombis Gernika(n).

Muzeo de l' paco

Edukado al Paco kaj Repacigo

Patrino kaj ŝiaj tri filinoj al la eliro de la Muzeo
Ni ne loĝas tre fore je Gernika kaj ni plurfoje vizitis tiun Muzeon de la Paco, kiu malfermiĝis en 2003.

Kompreneble la foto estas iom miskompreniga, la vizitoj ne koncernas ekskluzive virinojn, sed ĉiuj, kiuj aktivas por paco. Tial ni konsilas al la geesperantistoj, kiuj vojaĝos en la nordo de Hispanio, vizitu la Muzeon de la Paco en Gernika.

Colette Weiss/André Weiss.
15/02/2007

El Sennaciulo, aprilo 2007

Budapeŝto 1956 : kie troviĝas la historia vero ?

Kresho — 2009-11-22T10:22:36Z

(Vidu Ŝajna objektiveco – en la servo de la dekstrularo, Sennaciulo 1/2007, p.11.)

J. Petik akuzas min pri falsigo de la historio en mia artikoloBudapeŝto 1956-2006 (Sennaciulo 12/2006, p. 165). Kompreneble malfacilas esti objektiva rilate historion. Por iuj la insurekcio en Hungario estis revolucio, por aliaj kontraŭ-revolucio. La historiisto François Fejtö karakterizas ĝin kiel kontraŭ-totalisma revolucio. [1] Se oni volas kompreni la eventojn de oktobro 1956, oni devas retrorigardi minimume dek jarojn en la pasinton je la fino de la Dua mondmilito, kiam Hungario estis liberigita de la Ruĝa armeo same kiel Centra kaj Orienta Eŭropo. Sovetio tiam estis aliancano de la okcidentaj potencoj kaj tiuj rajtigis ĝin enigi Hungarion en sian influsferon kiel ankaŭ Pollandon, Rumanion, Bulgarion kaj Ĉeĥoslovakion. Hungario mem akceptis la ĉeeston de la « liberiga armeo » por iu tempo necesa. Dum la Dua mondmilito Hungario esperis regajni la teritoriojn perditajn post la Unua mondmilito kaj estis aliancano de Germanio. La reĝimoj de Horthy, poste de la faŝisto Szálasi, aktive subtenis la naziojn post la invado en la jaro 1944 (450'000 judoj kaj centoj da ciganoj estis deportitaj al Aŭŝvico). Hungario responsis pri gravaj perdoj en la sovetia armeo. Tial estis malfacile por Sovetio kiel liberiga kaj okupa potenco ne konsideri la hungarojn kiel malamikojn. Tamen Sovetio estis devigata helpi je la rekonstruo de la detruita lando, kiun ĝi samtempe elrabis konsiderante tion « reparacio ». La okupa potenco sin apogis sur kelkcento da komunistaj kadroj revenintaj el la sovetia ekzilo kaj kamaradoj de la enlanda rezistmovado. La ambivalencon de la tiamaj rilatoj inter Sovetio kaj Hungario oni devas konsideri sur ĉi tiu historia fono.

La insurekcio komenciĝis la 23an de oktobro en Budapeŝto per spontanea demonstracio de studentoj kaj intelektuloj, al kiuj kuniĝis laboristoj, kiuj postulis samajn reformojn kiel Gomulka anoncis samtempe en Pollando, tio estas definitiva rifuzo de la stalinismo, la retiriĝo de la sovetiaj trupoj, la demokratigo de la lando, ekonomiaj reformoj kaj sendependeco de Sovetio. Dum la sekvantaj dek tagoj la insurekcio iĝis kolera armita rezisto kontraŭ la alvenintaj sovetiaj tankoj. Fine ĝi estis brutale subpremita fare de la sovetiaj trupoj. La eventoj en Hungario ŝanĝis la sintenon de la okcidentaj komunistoj : multaj iamaj apogantoj de Sovetio ek de tiam kritikis ĝin.

Longtempe la dokumentoj koncerne la insurekcion kaj la postajn purigojn ne estis alireblaj por la historiistoj, ĉar ili estis sekretaj. Nur post la malfermo de la arĥivoj sovetiaj kaj hungariaj en la naŭdekaj jaroj eblis havi pli klaran bildon pri la eventoj, ĉar dum pli ol tridek jaroj la reĝimo de Kádár aranĝis ilin por siaj misinformaj kaj eĉ mensogaj kampanjoj propagandaj tabuigante la okazintaĵojn de 1956. Nur en la jaro 1991 fondiĝis en Budapeŝto la « Instituto de dokumentado kaj serĉado pri la historio de la revolucio en 1956 ». [2]

Hungara historiisto, György Dalos, kiu travivis la eventojn kiel junulo kaj poste studis en Moskvo, priskribas en la sekva citaĵo sian propran evoluon :

« Dum mia kariero kiel verkisto kaj historiisto mi havis plej diversajn, eĉ draste kontraŭajn opiniojn. En la malfruaj kvindekaj jaroj, ankoraŭ duone infano, mi sentis tristecon pri la malvenko, kiel juna komunisto en la sesdekaj jaroj mi kondamnis la insurekcion kiel kontraŭ-revolucion kaj en la sepdekaj jaroj mi akiris por la okazintaĵoj ĉiam pli da kompreno surbaze de miaj legadoj kaj propraj spertoj kun la sistemo. Kompreneble mi tute ne estus dezirinta ripeton de sanga ribelo. Pli senpasian rigardon pri la historio mi akiris nur en la fruaj okdekaj jaroj. Unu afero estintus preskaŭ neebla en la daŭro de la jardekoj : forpeli la insurekcion el mia pensproceso, eĉ se mi estus volinta tion. » [3]

Sur la fotoj en la artikolo de J. Petik eblas rekoni la figuron de János Kádár, kiu unue estis je la flanko de la reformkomunistoj kun Imre Nagy kaj poste transiris oportunisme je la ordono de la sovetiaj potenculoj. Sekvis subpremo kaj purigoj : la nombroj de viktimoj de la teroro inter 1956 kaj 1961 estis : 300 ekzekutitoj, proks. 35'000 juĝe kondamnitoj, proks. 20'000 internitoj sen juĝo (disciplina puno plurmonata). [3]

Dum Kádár estis ĉefo de la partio (1956-1988) li rigore sekvis linion fidelan al Moskvo en la ekstera politiko. Pro tio Sovetio lasis al li sufiĉan liberon por la interna politiko, kiu ebligis al li fari kelkajn ekonomiajn kaj politikajn reformojn. La kadarismo celis la altigon de la vivnivelo de la popolo. Fakte hungaroj atingis relative pli altan vivnivelon kaj pli grandajn personajn liberojn kompare kun aliaj socialismaj landoj. Tamen la reformoj kondukis al alta ŝtata ŝuldiĝo. Kádár estas unu el la plej enigmaj kaj memkontraŭdiraj figuroj en la moderna historio de Hungario.

Riŝo 31227

El Sennaciulo aprilo 2007

[1] Budapeŝto 1956 : kontraŭ-totalisma revolucio, en : Bauquet, Nicolas ; Fejtö, François ; Lessing, Erich ; Konrád, György. Budapeŝto 1956. La hungara revolucio. Parizo 2006 (germana traduko de la franca, Vieno 2006).

[2] Lendvai, Paul. La hungara insurekcio 1956. Revolucio kaj ĝiaj sekvoj. Munkeno 2006 (en la germana).

[3] Dalos, György. 1956. La insurekcio en Hungario. Munkeno 2006 (germana traduko el la hungara).

[3] Dalos, György. 1956. La insurekcio en Hungario. Munkeno 2006 (germana traduko el la hungara).

Ŝajna objektiveco - en la servo de la dekstrularo

Kresho — 2009-04-27T09:21:43Z

La falsigo de historiaj faktoj ĉiam estis unu el la precipaj propagandaj rimedoj de la dekstrularo. Oni tamen erarus konkludante el ĉi tio, ke la objektiveco siavice estas la rimedo ekskluzive propra al la maldekstrularo. Pruve de ĉi tio mi citas nur la artikolon titolitan „Budapeŝto 1956-2006” en la decembra n-ro de S-ulo, kies aŭtoro („Riŝo 31227”), kvankam penante ŝajnigi sin maldekstrula (i.a. per la objektiva traktadmaniero de la okazintaĵoj en mia patrio en 1956), prezentas al la legantoj de S-ulo modelon pri kiel sukcese apogi kamuflite la dekstrulan propagandon.

Mia unua reago je la enhavo de la artikolo estis kelka konsterniĝo : la indikoj liveritaj en ĝi pli-malpli respondas al la faktoj (escepte eble de unu indiko, nome, de tiu pri la cifero de la viktimoj de la sovetia armeo, kiun, renkontitan de mi la unuan fojon, mi traktas kun kelka kontesto), kio en si mem estas iom surpriza, kaj ŝajnigas, ke la aŭtoro devas havi kelkan inicitecon en (aŭ personajn spertojn pri …) la koncernaj okazintaĵoj. Kelkaj detaloj tamen ne lasis min resti indiferenta. Jen ili.

La uzado de la esprimo „liberaj diskutoj” (kiu tute harmonias kun la parencaj esprimoj „libera mondo”, „libera Europo” k.s., simile vaste uzitaj de la burĝa propagando okcidenta, precipe tempe de la malvarma milito) sugestas la supozon, kvazaŭ la libera diskutado (alm. principe) estus fremda al la politika vivo publika en socialismaj landoj. Ne volante nei la kazojn de malobservo de ĉi tiu principo, mi mencias, ke en la koncernaj jaroj la mondon serioze minacis la danĝero de nova mondmilito (inter la „mondoj” socialisma kaj kapitalisma), kio iom limigis ankaŭ Okcidente la liberecon de parolo, ĉar cetere la libero paroli atingas (kaj ankaŭ efektive atingis) ĝuste en socialismaj cirkonstancoj sian evolupinton. Mi apenaŭ eraras supozante, ke la autoro, uzante la esprimon (kaj tiun de „liberaj elektoj” k.s.), volas pledi por politika plurismo, kiu, kvankam ne prezentanta antagonisman kontraŭecon al la socialisma sociordo, en tiuj cirkonstancoj (en Hungario) estis ne realigebla (parte pro la renegateco kaj senprincipa cedemo de „komunisto”-ĉefministro I. Nagy).

La autoro, skribante pri „interveno per armiloj” per la „ŝtata sekureca polico” (temas pri „AVO”, kiu simbolas la nomon „Ŝtatdefenda taĉmento”), esence eraras. Li tre veŝajne pensis pri la grava provoko farita de kontraŭ-revoluciuloj je la 25-a de oktobro 1956 ĉe la Hungaria Parlamentejo (kie tiuj masakris pli ol 100 senkulpajn homojn) por krei pretekston por la posta amasa persekutado kaj ekzekutado de AVO-anoj kaj komunistoj.

Tio faktas, ke estis ankaŭ simpatiantoj kaj en la armeo kaj en la polico, sed faktas ankaŭ, ke simplaj policanoj, soldatoj, kvankam pleje pretaj armile subpremi la ribelon (kontraŭ la popola potenco), estis kadukigitaj pro la perfido de siaj superuloj (kies manojn, siavice, ligis la perfido ĉe la plej altaj komandejoj policaj kaj armeaj). Kontraŭstaro tamen okazis, kvankam I. Nagy kategorie malpermesis radikale elpaŝi per armitaj fortoj.

Okcidento, penante veki simpation por la „martiroj” de la „revolucio” (I. Nagy k.s.), kreas ne tiom por la koncernaj homoj nimbon, kiom por la „partizanoj” de la provo senigi la laborantan popolon je ĝia tiama potenco. Ekz. tion oni pleje eĉ ne scias, ke I. Nagy, kiel agento de la sovetaj ŝtatsekurecaj fortoj, denuncis pli ol centon da hungaraj komunistoj, el kiuj pli ol 10 estis ekzekutitaj en Sovetunio. Sed la nunajn kreintojn de la Nagy-kulto ĉi tiu „bagatelo” ne ĝenas, nek la „komunisteco” de Nagy…

La aŭtoro, estunte kapabla dialektike taksi (kaj komenti) la koncernajn okazintaĵojn, ne parolus pri „mizera stato ekonomia” en tiuj jaroj, nek pri „revolucio”. Tio veras, ke la vivkondiĉoj tiam estis ne paradizaj, sed nomi ilin mizeraj estas troigo. Li prisilentas, ke la hungara popolo atingis jam 4 jarojn post la terura milito la vivnivelon en 1938 (poste eĉ superis ĝin), eĉ se en la periodo inter 1951-53 ankaŭ okazis refalo en la rekta evoluo (parte pro mistrafoj en la planado de la nacia ekonomio).

La aŭtoro, nomante la tiamajn eventojn „revolucio”, pruvas, ke li remadas en la sama boato kun la burĝaj demagogoj. Ĉu li ja ne scius, ke rezulte de revolucioj ĉiam okazas antaŭeniĝo en la socia evoluo, dum tio, kio okazis tiam en Hungario, estus rezultiginta la restaŭradon de kapitalismo, do efektive nomeblas kontraŭ-revolucio ?

Troigo nomeblas ankaŭ la vorto „popolleviĝo”, se kvalifiki la eventojn en '56, ĉar en la okazintaĵoj partoprenis nur malgranda ono de la hungara popolo. Ankaŭ la parto de la partoprenintaj laboristoj prezentis malgrandan onon de tiu socia klaso, kaj varbiĝis unuavice el laboristoj kun nebula aŭ reakcia mondkoncepto. Samtiel, kiel la burĝa propagando, ankaŭ „Riŝo” silentas pri tio, ke grandan parton de la „liberec-batalantoj” konsistigis krimuloj laŭ la publika aŭ politika juroj, da kiuj la „revolucianoj” liberigis pli ol 13 mil el la prizonoj dum la entemaj okazintaĵoj. Li silentas ankaŭ pri tiuj 2000 armitoj, kiuj, ĝustatempe preparitaj kaj enbataligitaj, obeis al la ordonoj de NATO-oficiroj kaŝiĝintaj en sekretaj kaŝejoj en la ĉefurba fortreso. „Riŝo” ne fanfaronas ankaŭ pri la linĉado de 23 el la 25 defendantoj de la ĉefurba sidejo partia, okazinta la 30-an de oktobro, nek pri tio, ke ĝis la 4-a de novembro oni tutlande kompilis listojn el proks. 10 mil komunistoj, kies ekzekutado estus tuj komenciĝinta, se la soveta armeo estus ne estinginta la fajron de la nova blanka teroro.

Kaj fine, por „ilustri” la „severan subpremon” en la postaj jaroj, jen fotaĵo pri la amasega manifestacio de laboruloj bonveniganta la vojon al socialismo okaze de la festo de la 1-a de majo en 1957. Kara Riŝo, ĉu la anoj de la popoloj kutimas manpremi kun siaj „severaj subpremantoj” ?

J. Petik

el Sennaciulo, januaro 2007

Pri tiu ĉi temo legu ankaŭ la jenan rebaton, aperinta en Sennaciulo en aprilo 2007.

Klerikokratio en Kroatio

Kresho — 2009-04-09T14:42:47Z

Mia naskiĝlando ne plu ekzistas. Jam de 17 jaroj. Ili mortigis ĝin. Kruele ili murdis mian belan landon.
La nuna lando kie mi vivas estas trista restaĵo de mia iama hejmlando, apud ankoraŭ kelkaj similaj malgajaj ŝtatoj loĝataj de plenzorgaj kaj malriĉaj popoloj. Tiuj popoloj antaŭ nelonge estis frataj. Ĝis la milito.
Tiam ili ekmalamiĝis inter si kaj interbuĉis. Kial ? Iu persvadis ilin, konvinkis, manipulis. Kiu ?

Tiuj, kiuj manipuladon trenadis tra jarcentoj, nezorgante pri sangofluado de viktimoj senkulpaj. Tiuj, kiuj estas la ekmovigantaj la fortojn de la malbono. Ili bezonis klerikokratian ŝtaton, ĉar ili estas klerikoj.
Veninte al la povo, forpasinta prezidento Franjo Tudjman grandanime kvitiĝis al forpasinta papo Vojtilo, pro vatikana rekono de nova kroata ŝtato. Li faris tiel, ke ili dividis inter si iaman popolan havaĵon. Romkatolikaj pastroj gajnis ŝtatajn salajrojn en rango de universitataj profesoroj, kontraŭ ĉiu logiko. Ĉu ne estas plej nature ke eklezio vivu de almozo kaj eventuala subteno vatikana ? Ĉiuj aliaj ŝtataj favoroj signifas klaran klerikokration.

Ekde la komenco, kiam temis pri eklezio, la privatiga (sennaciiga) procezo funkciis ege rapide kaj efike, kaj per rapida procedo estis redonita al ĝi amaso de nemoveblaĵoj, kiuj estis uzitaj dum jardekoj kiel lernejoj, universitatoj, bibliotekoj, hospitaloj…..
Mizerikordaj diservantoj ne hezitis rabeme forpreni ĉion, malgraŭ ĝenerala malriĉiĝo de popolo, al kiu multe ili mem alportis.

Jen simpla ilustro : mia loĝejo troviĝas en « elita » kvartalo. Najbareco estas plenplena de objektoj ekleziaj. Maldekstre estas maljunulejo, tenata de monakinoj. Dekstre estas vira dominikana monakejo. Laŭvoje al parko, estas iama teknika lernejo kaj iama klubejo junulara. Ankoraŭ freŝe mi rememoras ilin ! Nun ili estas ekleziaj objektoj, redonitaj al ili. Ili estas luksege renovigitaj per senhonte altaj investoj.
Sekve de la strato troviĝas seminario kaj teologia fakultato. Multaj tre luksaj limuzinoj videblas parkitaj ĉirkaŭe. Kompreneble, la ŝoforoj havas blankajn kolumetojn sur nigraj ĉemizoj. Nigre nigraj. Nigregaj. Animnigreco ilia estas malfacile imagebla.

Aliflanke de la strato estas megalomana monaĥejo konstruata malleĝe. Ne dubindas ke ili facile atingos ĉiujn permesojn bezonatajn, sen multe da klopodo. Kvankam Franjo kaj Vojtila jam forpasis.

Antaŭe, belega konstruaĵo secesia, sur nobla loko, kie ekzistis tri fakultatoj kaj biblioteko, ankaŭ estas redonita aŭ donacita al ili. Similaj ekzamploj estas sennombraj.

La guto kiu transverŝas la glason de tolero estas sekvanta : mi legas en loka gazeto ke ili postulas de la ŝtato konstruaĵon por fondi romkatolikan elementan lernejon. Imagu !

Malgraŭ ĉio, tiu ideo estus salutinda, kun kondiĉo ke ili eliru el publikaj lernejoj kaj katekismo revenu al preĝejoj, al kiu ĝi apartenas.

Tiu fakto estas la plej dolora sekvo de novtempa malevoluo de kroata popolo kaj kulturo. Kiu scias kiom da jaroj sekvontaj, junaj generacioj estos eksponataj al klerika influo, regresema kaj venenema !

Rilate al hodiaŭa, apenaŭ mezepoka atmosfero, periodo socialisma, en kiu mi kreskis, ŝajnas ultramoderna, en rango de « Stelmilitoj ». Verdire, plej volonte mi teleportus min tien.

Enirante la lernejon, monaĥinoj kaj kateĥistoj eniras ankaŭ en la familiojn de gelernantoj, kaj kiel malignaj metastazoj ili disvastiĝas tra ĉiuj ĉeloj de socio, gvidante ilian malpuran militon silentan kaj subigante junajn cerbojn al siaj malhelaj teorioj kaj fabeloj manipulecaj.

Tio estas la plej grava, tute neakceptebla fakto. Se iu daŭre ripetadas al vi ion, fine vi ekkredos tion, kvankam temas pri malvero. Ju pli juna vi estas, des pli facile vi ekkredos. Se vi estas elementlerneja infano, vi ekkredos sen problemo. Ne restas spaco por memelekto aŭ decido. Simple vi ekkredos ĉiujn malklarajn rakontojn kaj fetoraĉajn mensogojn. Kiel forta armilo en manoj de neofaŝismaj popoj ! Rekrutado direkta de novaj « jugend » amasoj. Sen iu rezisto.

Cetere, ekzistas ankaŭ certa segregacio de gelernantoj, al tiuj, kiuj lernas kateĥismon, kiuj estas la plej nombraj, kaj minoritato kiu ne lernas ĝin. Kateĥismo formale ne estas deviga. Tamen, pli ol 90 elcentoj de gepatroj subskribas aprobon ke iliaj infanoj partoprenu instruon de kateĥismo.

Kial ? Simple, ĉar alie infanoj estus malprizorgitaj kaj lasitaj al si mem, dum tiu instruado daŭras. Tion mi scias precize, de parolado kun multnombraj gepatroj.

Kompreneble, se iu lernanto lernas kateĥismon en lernejo, li aŭ ŝi certe estos baptita, komuniita kaj konfirmaciita. Tiu proceso meritegas titolon « perforta renovigo de tradicio », alivorte regreso (aŭ malprogreso). Tradicio malluma, tradicio de hipokriteco kaj duobla moralo, tradicio manipuleca, sub denominatoro de demokratio.

Demokratio aŭ demonkratio ?

Etel Zavadlav

El Sennaciulo, marto 2007

Mira Makivić : Pri la nacieco kaj sennacieco

Kresho — 2009-03-05T09:39:11Z

Pripensante la nomon de la Sennacieca Asocio Tutmonda, min neeviteble okupis la demando : Kion signifas la “Sennacieca” ?

Mi konas diversajn teoriojn pri ekesto de la nacioj kaj sennacieco. Jen, mi listigas iujn :

1. Spiritualistoj opinias ke ekesto de nacio estas la ŝtato kiel uniganta komunumo en kiu oni formas nacion (tiel opinias Hegel kaj Glumpovič).

2. Pozitivistoj parolas pri la nacio kiel pri statika areo de sama lingvo, sama deveno kaj samaj moroj.

3. Vulgaraj materialistoj diras ke la nacion faras idoj de antaŭuloj kiuj de unu generacio al la alia transdonas siajn proprecojn.

4. Subjektive-psikologia teorio asertas ke la nacio kaj la nacieco ekzistas en la sento de individuoj ke ili estas anoj de iu nacio.

5. Aŭstriaj demokratoj perceptas la nacion kiel kategorion de “kultura afero”.

6. Marksistoj traktas la nacion kiel formon de homa komunumo kiu estas ligita al iu historia periodo, kaj tial ĝi estas influita de evoluo de produktantaj fortoj kaj de socia divido de la laboro. Marksistoj neas ekziston de pra-nacio ĉar ili opinias ke nacieco estas ligita al ekesto de kapitalisma socia ordo (tiel indikas Fridrih Engels en “Deveno De La Familio”).

Eĉ antaŭ kapitalismo, danke al politikaj, ŝtataj institucioj, ekestas novaj popoloj, intermiksiĝante, interligante, kaj dividiĝante, tiel ke ekestas popoloj kiel antaŭnacioj.

Kiam nacio sinesprimas kiel antaŭnacio ?

La respondo estas : tiam—kiam en la scenejo de la historio ekaperas kapitalismo, kaj kiam interligiĝas la ega amaso de produktantoj kiu demandas trafikon inter ili, kaj ĉiutagan komunikadon pere de lingvo kiel la unua grava elemento de la nacio.

Samparenca lingvo estas grava elemento de la nacio, kaj vivo en stabilaj politikaj organizformoj favoras por plifortiĝo de nacia unueco, sed ŝanĝo de politikaj limoj estas kontraŭproduktiva, t.e. tiam ekokazas neunueco pro nestabileco de la nacio.

Kun evoluo de kapitalismo ankaŭ ŝanĝiĝas rilatoj inter homoj kaj tiel ekonomiaj rilatoj (merkato) ekestas elemento de la nacio, kaj tial ankaŭ ekestas aspiro unuigi nacie homogenajn teritoriojn. Tial ekonomia interligiteco iĝas nacie grava elemento de sinesprimo de iu popolo kiel antaŭnacio.

La tria grava elemento estas politika organizformo en kiu oni povus formigi lingvan kaj ekonomian interligojn.

Estas klare ke historia evoluo en la sama teritorio, en la sama socie-historia situacio, devas havi sian reflekton en psiĥa konstituado de la nacio, kaj tial oni devas ankaŭ diri ke klaseco influas psiĥan konstitucion de la nacio, ĉar la klaso de laborantoj estas tiu kiu en siajn manojn prenas estontecon de la nacio, kio esprimiĝas tra diversaj formoj, t.e. en tiuj politikaj organizformoj kie tiu klaso regas, sed ankaŭ tra aliaj formoj de kunlaboro kaj asocieco, plejofte en formo de humana solidareco.

Identiĝo, kiel psikologia sindefenda meĥanismo, estas senkonscia proceso, neevitebla helprimedo pere de kiu homoj identiĝas kun io alia. Tiel same, ni esperantistoj-sennaciuloj senkonscie identiĝis kun nacieco kaj ŝtatoj el kiuj ni venas. Kaj jen, ni estas ankaŭ konsciaj homoj, esperantistoj, do—Kial ni senkonscie identiĝis kun nacieco ? Ĉi tie mi parolas pri enhavoj de niaj kongresŝildoj, ĉar tie ni metis nomon de nia ŝtato, akceptante tiel la spiritualistan teorion pri la nacio.

Do, Kial ni metis tie nomon de nia ŝtato, se ni povis meti nur nomon de nia urbo ? Aŭ, ni povis pere de iu alia maniero marki nian kongresan numeron, nomon kaj familan nomon, lokon el kiu ni venas. Ni estas sennacieca asocio tutmonda, kaj ni metis nian nacian markon—nomon de ŝtato el kiu ni venas, kiu estas nacia kaj ne mondeca, sennacia. Rigardante de vidpunkto de la marksista teorio pri la nacio, ni estas nacio de esperantistoj.

Ni esperantistoj havas ne unu landon, nia estas la tuta mondo, kaj tiasence oni devus ŝanĝi markojn kiuj rilatas al individua identigo—identigŝildojn de kongresaj partoprenantoj. Jen mia propono, kaj mi ege interesiĝas pri opinioj de la aliaj.

La Artikolo 1. de la Statuto de Sennacieca Asocio Tutmonda diras pri niaj celoj :

a) utiligi praktike la internacian lingvon ESPERANTO por la klasaj celoj de la Laboristaro tutmonda,

b) kiel eble bone kaj digne plifacilligi la interrilatojn de la membroj, tiel kreskigante ĉe ili fortikan senton de homeca solidaro,

c) lernigadi, instruadi, klerigadi siajn membrojn tiele, ke ili fariĝu la plej kapablaj kaj plej perfektaj el la tiel nomataj internaciistoj,

ĉ) servi kiel peranto ĉe la interrilatoj de nesamlingvaj asocioj, kies celo estas analoga al tiu de SAT ;

d) peri kaj ĉiel eble helpi al kreado de literaturo (tradukoj kaj originaloj) spegulanta la idealon de nia Asocio.

La plej grave estas distingni diferencon inter sennacieco kaj sennaciista, sennaciula, kaj sennacieca.

Aparte oni devas scii ke SAT estas tiel strukturita ke la landoj havas nenian signifon, nur la homoj (kvankam ni ne povas eviti la fakton ke la landoj - ŝtatoj ekzistas).

Kadre de SAT ekzistas sennaciista frakcio (kiu jam ekde la fondiĝo estis aparta frakcio kun oficiala organo "Herezulo"). Sennaciistoj rifuzas etnan apartenecon kaj konsideras sin mondcivitanoj.

Eble mi havos okazon pli detale havi klarigon pri nocioj kaj difinoj de NACIECO kaj SENNACIECO kaj rompi iluziojn.

Ni ne aliĝu al iu grupo, ni ne akceptu iajn diskriminaciojn devenantajn el moroj kaj dividecoj—neniujn kiuj laŭdas devenon, haŭtkoloron aŭ socian pozicion.

Novaj integrigaj procesoj, kiuj ekestis pro ŝanĝoj en produktantaj rilatoj de moderna mondo, kaj pro ŝanĝoj en progresado, kaŭzas ke spiritaj produktoj, kiel Marks kaj Engels indikas en la “Manifesto”, ekestas ĝenerala havaĵo, kaj ke naciaj limigitecoj ekestas pli kaj pli neeblaj.

La homaro ekzistas kiel specio, ne kiel aro de individuoj kaj nacioj. Pere de aliro de ĉiu individuo al diversaj formoj de kompleksaj mondaj rilatoj de nuntempa integrigita Eŭropo oni superas ĉiujn “naciajn” limigitecojn kaj tiel individuo ekestas parto de universala kulturo.

Ĉar lingvo havas krucan rolon en naciaj kulturoj, ĝin indas liberigi de naciaj markoj kaj tiel fari ĝin bazo de universala kulturo. Kaj tio estas Esperanto, kaj tion povas fari esperantistoj, kaj speciale tiuj anoj de Sennacieca Asocio Tutmonda.

Mira Makivić, juristino

El Sennaciulo, februaro 2007

Vidu ankaŭ la artikolon Kio estas "Sennacieco de SAT" ? kiu respondas al tiu ĉi.

Zsolt Tóth : La socia kaj instruada ekskomuniko de la ciganaro en Hungario

Kresho — 2009-02-27T10:54:03Z

La socia kaj instruada ekskomuniko de la ciganaro en Hungario

En la tempo de la "ekzistanta socialismo" la ciganoj en Hungario trairis mirindan emancipadan vojon. La etno, kiu estis ankoraŭ en 1945 ĝenerale migranta kaj analfabeta, en la 80-aj jaroj jam ofte laboris kiel helplaboristo en la grandaj uzinoj de la hungaraj industriaj urboj, kaj plimulto da ciganidoj finis la elementan lernejon. En la tempo de la reĝimo de Kadaro, la malavantaĝa distingo de minoritatoj estis malpermesita kaj punenda krimago. La riĉa popolkulturo de la ciganoj enkonstruiĝis ankaŭ en la kulturon de la hungara majoritato. Kvankam la ravino inter la hungararo kaj la ciganaro malpliiĝis, ĝi ne ĉesiĝs tute.

Post la sistemŝanĝo en Hungario, ĉirkaŭ unu miliono da laborlokoj malaperis kaj ĉi tion ankaŭ la posta rapida ekonomia evoluado en la 2000-aj jaroj ne povis ekvilibrigi. Kvankam la salajroj kaj precipe la enterprenistaj enspezoj rapide pligrandiĝis en la lastaj jaroj, la nivelo de la laboristaj salajroj sekve malaltiĝis kaj ne estas sufiĉaj por ŝparado. La senlabora monhelpo estis avara en la komenco de la 1990-aj jaroj, sed sekve fariĝis malpliigita kaj limitigita. Post la sistemŝanĝo ankaŭ la solidarecbaza sistemo de socia kaj sanitara zorgado komencis transformiĝi al asekurbaza. La reakcian praktikon de la dekstraj registaroj eĉ la pseŭdomaldekstraj registaroj ne modifis profunde. Hodiaŭ plimulto da malbonkleraj kaj ne ŝparemaj laboristoj povas fali en la socialan abismegon.

La reordiĝo de la labormerkato precipe grave koncernis la ciganaron. Nur duono aŭ triono da hungarciganaro povis sin alkroĉi ; la resto tute malriĉiĝis.
Post la sistemŝanĝo, la bankrotantaj enterprenoj unue maldungis la ciganajn helplaboristojn. La ciganoj estis multe pli malriĉaj, pli malsanaj kaj havis pli da infanoj ol la hungaroj. Pro tio la sociala helpsistemo ne povis savi ilin de la kompleta paŭperismo. La ciganoj, kiuj fuĝis de la senlaboreco en provincon, ne ricevis el la bienoj kaj la rimedoj de la disbatitaj terkulturaj kooperativoj, ĉar en 1947 la ciganoj ne havis bienojn kaj la reprivatigo baziĝis sur la rilatoj de la bieno en 1947. Hodiaŭ plimulto da provinca ciganaro apenaŭ vivas el la malalta ŝtata monhelpo kaj porviva krimfaradeto. Ĉirkaǔ 50-70 % da ciganaro estas senlabora, sed en Hungario la senlaboreco estas oficiale nur 7%, neoficiale pli ol 10%. (La proporcio de la ciganaro en Hungario estas neoficiale ĉirkaŭ 5-8%, oficiale multe malpli.)

En kelkaj grupoj de la hungara socio, en 1990 per naturfortego ŝprucis la anti-semitismo kaj la anti-ciganismo, kiuj antaŭe estis subpremitaj. La rasismon eluzis la dekstraj partioj. Hodiaŭ ne nur la kontraŭsociala ekonomia politiko, sed ankaŭ la senkaŝa ekskomuniko frapadas la ciganaron. Kvankam la maldekstraj kaj liberalaj partioj kelkfoje levas la voĉon kontraŭ ĉi tio, la ekonomia kaj klerigada politiko de liberalaj-socialistaj kabinetoj ankaŭ pligrandigas la mizeron de la ciganoj.

Kvankam la ciganoj estas egalaj laŭ la leĝo, aktuale 1118 minoritataj komunumoj agadas en la 3600 hungaraj komunumoj kaj la hungara laŭjura ordo malpermesas la ekskomunikon, gravaj kaj hontindaj aferoj okazis kaj okazas kontraŭ la ciganaro.

Okazis en multnombraj komunumoj, ke la lokuloj haltigis la instaliĝon kaj la domaĉeton de la ciganoj. En hospitaloj, la ciganinoj ofte naskas en apartigitaj malsanulĉambroj. La atendebla vivdaŭro de la ciganoj estas pli mallonga ol la atendebla vivdaŭro de la hungaroj.

Kontraŭ la unua cigana gimnazio oni kolektadis subskribojn. La gimnazion "Gandhi" fine adoptis en 1994 la relative toleranta kaj maldekstra urbo Pécs. Tiu ĉi gimnazio nun estas unu el la plej bonaj gimnazioj en Hungario.

En nombraj provincaj komunumoj, la ciganidojn oni konsideras kiel kriplajn infanojn kaj kolektis ilin en klasojn, kiuj ne ebligas la envenon en bonajn gimnaziojn kaj universitatojn.

Grandparte la liberalaj instruadaj leĝoj plu pliigis la socialan ekskomunikon. Ĉar la elekto de la lernejoj estas libera en Hungario kaj ankaŭ la privataj, fondaĵaj kaj ekleziaj lernejoj ricevas kontribuon de la ŝtato, en la komunumoj, kiuj havas ciganan minoritaton, la riĉaj, hungaraj bopatroj enskribas siajn infanojn en neŝtatajn lernejojn aŭ fondas privatajn lernejojn. Okazas en komunumo, ke la ŝtata lernejo, kiu havas nur ciganajn lernantojn, kaj la privata lernejo, kiu havas nur hungarajn lernantojn, funkcias en la sama konstruaĵo kaj en koridoro inter ili estas muro.

Oni ekfunkciigis stipendiprogramojn, sed, ĉar la registrado de la ciganoj ne estas permesita, pro tio multaj hungaroj deklaras sin ciganoj kaj tiel forŝtelas la stipendiojn.

Plimulto el hungaroj opinias, ke la ciganoj estas krimuloj, laborevituloj kaj senmoraluloj, malgraŭ tio, ke ne estas statistiko pri la krimfarado de ciganoj. La ciganoj faras la plej subalternajn laborojn kaj plimulto el ciganoj estas tre konservativa. Antaŭ nelonga tempo en la interna reto de la Hungara Polico, policistoj incitis kontraŭ la ciganoj, la kulpuloj ricevis ridindajn punojn.

Laŭ sociologiaj enketoj, la hungarciganoj, kiuj havas sufiĉan salajron, kaj la hungaroj, vivas kaj pensadas tre simile, kvankam la ciganoj estas pli solidaraj kaj pli familiaraj. Ekzemple, ciganoj estas maloftaj inter la multnombraj senhejmuloj. Ni, la pli kaj pli individualaj kaj malsolidaraj hungaroj, povus lerni de ili.

Estas interese, ke en kelkaj laboristaj distriktoj de Budapeŝto kaj de aliaj urboj, la ciganaj kaj hungaraj laboristoj vivas solidarece en sama komunumo, la kontraŭciganismo unuavice karakterizas la riĉan konservativan eliton kaj la provincan etburĝaron kaj kamparanaron.

Apud la heredaĵo de la pasinteco, la plej grava kaŭzo de la malĝoja sorto de la ciganaro unuavice estas duonperiferia kapitalista sistemo de Hungario. Sen maldekstra transformiĝo en la socio, la cirkonstancaro de ciganaro kaj hungaraj laboristoj ne pliboniĝos, sed hodiaŭ pseŭdaj maldekstruloj kaj ekstremaj dekstruloj dominas la hungaran politikon kaj iluzias la balotantojn, ankaŭ la laboristan klason, en Hungario.

Zsolt Tóth, Hungario

El Sennaciulo, februaro 2007

HORI Yasuo : Kontraŭbatalu, japanaj laboristoj (artikolo)

Kresho — 2009-02-08T15:50:15Z

1. Rifuĝintoj en interretaj kafejoj

Laŭ la unuafoja enketado pri tiel nomataj “rifuĝintoj en interretaj kafejoj” fare de la ministerio pri bonfarto kaj laboro, klariĝis, ke estas 5400 rifuĝintoj en interretaj kafejoj en la tuta Japanio. Oni telefonis al 3246 tiaj kafejoj kaj ricevis respondojn de 1173. Laŭ la analizo de la ministerio ĉirkaŭ 5400 senhejmaj homoj loĝas en kafejoj. El ili 2700 estas partatempaj aŭ neregulaj laboristoj, 1300 estas laborserĉantaj senlaboruloj kaj 900 estas ne-laborserĉantaj senlaboruloj kaj 300 estas regulaj laboristoj. Laŭ aĝo, 20-29-jaruloj okupas 26.5%, 50-59-jaruloj 23.1%. Tiuj du generacianaroj enhavas pli multajn neregulajn laboristojn kaj markas pli altajn proporciojn de senlaboreco.

Laŭ aliaj enketoj en Tokio kaj Osako, 40% el 265 senhejmuloj spertis surstratan vivon, 40% spertis tranokton en rapidservaj restoracioj kaj 32% en banejoj nomataj “saŭnoj”. Estas malfacile al ili lui apartamenton pro tio, ke unue ili ne havas sufiĉan ŝparmonon por parta antaŭpago, due ili ne estas certaj pri postaj lupagoj kaj trie ili ne povas trovi garantianton por luado. Eĉ kiam ili trovas laboron, ili ne povas lui la ĉambron sen adreso por enskribi en la dokumenton.

Laŭ alia enketo al 10 laborperantaj firmaoj, ili peras meznombre 65000 laboristojn tage, el kiuj 54000 laboras sub la kontrakto de malpli ol unu monato, kaj el tiuj 54000, 51000 homoj laboras tagpage. Ili laboras averaĝe 14 tagojn kaj akiras 133000 enojn (831 eŭrojn) monate. 68,8% el ili estis malpli ol 35-jaraj.

La ministerio analizas iliajn vivojn jene : “Ĉar ili ne havas laboron, ili ne povas havi sian loĝejon. Ĉar ili ne havas sian loĝejon, ili ne povas havi laboron. Ni devos peti de neregistaraj organizoj helpon al ili pri loĝejo, laboro kaj mono.

(la 28an de aŭgusto 2007)

2. Neplenaĝaj senhejmuloj

Laŭ la esploro de la ministerio de bonfarto kaj laboro en januaro 2008 estas 18564 senhejmuloj loĝantaj en parkoj kaj riverbordoj. Laŭ la aĝoj,

26.7% : 55-59-jaruloj

21.1% : 60-64-jaruloj

15.9% : 50-54-jaruloj

Ilia averaĝa aĝo estis 57.5-jaroj. Ĉifoje unuan fojon oni trovis neplenaĝajn senhejmulojn.

Kialoj de senhejmuliĝo estas :

31.4% : laborlokoj malmultiĝis.

26.6% : iliaj kompanioj bankrotis aŭ ili estis maldungitaj.

70.1% neniam petis publikan helpon kaj 3.2% estis rifuzita al la peto.

68-jara viro loĝanta riverborde de Sumida diras : “La registaro de Tokio preparis ĉambron por senhejmulo kontraŭ 3000 enoj (19 eŭroj), tamen pro la manko de laboro mi ne povis pagi tiun sumon, kaj mi ne havis alian elekton krom reveni ĉi tien. Ĉiun tagon mi vicas por senpaga manĝoservo kaj iel postvivas”.

3. Nominalaj administrantoj

28-jarulo promociis al administranto de oportuna vendejo 9 monatojn post kiam li estis dungita. Li estis ĝoja pro tio, sed atendis lin severa ordono de la kompanio. Li devis labori preskaŭ tagnokte sen libertempo sub la kontrolo. Malgraŭ tio, lia salajro malmultiĝis, ĉar li nun estis administranto, ne simpla dungito, kaj ne havas rajton ricevi monon por sia kromlaboro. Li estis tipa “nominala administranto”. Post 5 monatoj li estis prognozita kiel depresi-suferanto. Li kolerege diras : “La kompanio laborigis min kiel sklavo. Mi estis tiel premita psike, ke mi ne povis dormi”.

4. 81 sinmortigoj pro tro da laboro

La ministerio pri bonfarto kaj laboro publikigis la nombron de sinmortigoj, malsanoj kaj akcidentoj agnoskitaj kiel dumlaboraj en 2007. Laŭ ĝi, 952 homoj petis de la ministerio la agnoskon kiel depremaj pro tro da laboro (16.2% pli multe ol en 2006, duoble multe ol en 2003). 268 el ili estis agnoskitaj kiel tiaj. El ili estis 81 sinmortigintoj (80 viroj kaj 1 virino) konsistantaj el dudekdu 40-49-jaruloj, dudekunu 30-39-jaruloj, deknaŭ 50-59-jaruloj kaj dekkvin 20-29-jaruloj ktp. El la 81 homoj, 20 homoj kromlaboris 100-119 horojn monate kaj 11 homoj 80-99 horojn ktp., sed 12 sinmortigintoj kromlaboris malpli ol 40 horojn. Eĉ se la kromlaborhoroj estas ne tiel multaj, okazas sinmortigo pro la premo de laboro.

932 homoj petis la agnoskon kiel cerb- aŭ kormalsanaj, kaj 392 estis agnoskitaj kiel tiaj (10.4% pli multe ol en 2006, kaj la rekorda). El la 392, 142 (70% de kiuj estis 40-59-jaruloj) estis agnoskitaj kiel mortintoj pro tro da laboro. 54 homoj kromlaboris 80-99 horojn kaj 25 homoj kromlaboris 100-119 horojn. 101 homoj okupiĝis pri transportado kaj 74 homoj pri fabrikado.

La Japania Konstitucio garantias feliĉon al la popolanoj

En la Japania Konstitucio proklamita en 1947 post la malvenko en la Azia Pacifika Milito estas jenaj artikoloj pri la vivo kaj laboro de la popolanoj. (Teksto de s-roj M. INOUE kaj R. Hasegaŭa)

Artikolo 13a

Ĉiu popolano estu respektata kiel individuo. Liaj rajtoj de vivo, de libereco kaj de klopodo por feliĉo devas esti, se ne kontraŭe al publika bono kaj propspero, maksimume respektataj en leĝfarado kaj en aliaj aferoj de regado.

Artikolo 18a

Neniu persono estu metata sub iun ajn specon de sklaveco nek sub kontraŭvolan penigan laboron, escepte de puno pro krimo.

Artikolo 19a.

Libereco de penso kaj konsienco estu netuŝeblaj.

Artikolo 22a.

1) Ĉiu persono havu liberecon elekti kaj ŝanĝi sian loĝlokon kaj ankaŭ elekti sian profesion, se ne kontraŭa al la publika bono kaj prospero.

Artikolo 25a.

1) Ĉiu popolano havu la rajton ĝui sanan kaj kulturan vivon de minimuma grado.

2) En ĉiu vivsfero la Ŝtato klopodu por progreso kaj plivastiĝo de socia bono kaj prospero, socia sekureco kaj ankaŭ de publika higieno.

Artikolo 27a.

1) Ĉiu popolano havas la rajton kaj devon labori.

2) Normoj pri salajro, laborhoro, ripozo kaj aliaj laborkondiĉoj estu regulitaj per leĝo.

3) Infanoj ne estu ekspluataj.

Artikolo 28a.

La rajto de laboristoj sin organizi kaj iliaj rajtoj de kolektiva intertrakto kaj aliaj kolektivaj agadoj estu garantiataj.

Ekde la proklamo de la konstitucio ĝis la mezo de la 1980-aj jaroj, japanaj popolanoj kaj laboristoj batalis por plenumigi al la konservativa registaro la promesojn de la konstitucio, kaj tio parte sukcesis. Pri la artikolo 25a estis akuzo fare de s-ro Asahi Ŝigeru loĝanta en la nacia sanatorio, kiu ricevis subvencion de la registaro por “ĝui sanan kaj kulturan vivon de minimuma grado”, sed en efektiveco tiutempe li ricevis nur 600 enojn monate (en 1957, eble laŭ la nuna valuto 6000 enoj=38 eŭroj) por siaj ĉiutagaj aĵoj laŭ la regularo, ke la subvenciito ricevu, ekzemple, unu kalsonon jare kaj unu faskon da tualetpapero monate. Li plendis, ke tiu subvencio ne garantias “la vivon de minimuma grado”. Li venkis en la distrikta kortumo de Tokio, sed malvenkis en la alta kortumo de Tokio kaj denove malvenkis en plej supera kortumo, tamen lia akuzo havis grandan influon al la posta politiko kaj la registaro devis klopodi plibonigi la vivstaton de la popolanoj. Ankaŭ laboristoj batalis kaj plibonigis laborkondiĉojn, altiginte salajron kaj mallongiginte laborhorojn.

Tamen venis drasta ŝanĝo fine de la 1990aj jaroj. En la 80-aj jaroj Japanio ege prosperis kaj ĉiuj epikure ĝuis riĉan vivon, sed tio ne daŭris longe. Baldaŭ venis stagnado kaj regreso, kaj la ekonomia mondo ĉiel serĉis rimedon eskapi el tiu malespera stato : tio estis unue maldungoj de laboristoj kaj poste utiligado de neregulaj laboristoj ekspedataj de tiucele fonditaj laborperad-firmaoj. Tiuj laboristoj estis/as tre oportunaj por kompanioj, ĉar dungintoj povos laborigi ilin malmultekoste kaj maldungi ilin facile, kiam ekonomio estos ne bona. La registaro kaj la industria mondo, ignorinte la leĝaron, kiu protektas laboristojn, en 1999 aprobigis leĝaron pri libera sendo de laboristoj, kaj pli poste tiu sistemo disvastiĝis al pli diversaj kampoj. Multaj entreprenoj bonvenigis la leĝaron por tranĉi la laborkoston. Multaj anstataŭigis regulajn laboristojn per neregulaj. Furoro de poŝtelefono akcelis tiun tendencon, kaj dungintoj povis kolekti laboristojn per telefono nur por tiutaga laboro. Ankaŭ la perantaj kompanioj ekspluatas laboristojn. Eĉ grandaj, mondfamaj kompanioj tiamaniere, kontraŭleĝe, dungas laboristojn por sia profito. Laboristoj iĝis simple laborfortoj, varoj, ne homoj. En laborejoj oni vokas ilin ne per la nomo sed per vorto “haken” (sendito). Nun triono de la laboristoj laboras kiel ne-regulaj aŭ partatempaj laboristoj kun malmulta salajro kaj kun timo de eventuala maldungiĝo.

Antaŭ la “liberigo de laborfortoj”, japanoj neniam pensas pri sia maldungiĝo. Ili laboris kiel gefiloj sub patreca kompaniestro. En tia familetosa laborejo ili lojale laboris en unu kompanio dum sia vivo. Ĉiuj kredis, ke ili apartenas al la mezklaso, estante ne tre riĉaj sed ne tre malriĉaj. La socio estis tre stabila, sed nun ĝi iĝas pli kaj pli malstabila pro maldungoj, neregula kaj partatempa laboro kaj manko de laborlokoj. Japanoj dividiĝis en du grupojn : riĉularo kaj malriĉularo sen mezklasanaro.

Komenciĝo de kontraŭbatalo

Malriĉaj laboristoj emis sin kritiki pri sia mizera situacio. Ili emis pensi, ke pro manko de sia persona kapablo ili havas malfacilon trovi bonan laborlokon aŭ adaptiĝi bone al la situacio, tamen fakte la industria mondo kaj la registaro estas kulpaj. Nun laboristoj komencis rimarki tiun fakton kaj ofte ili organizas manifestaciojn. Lastatempe estas jenaj bataloj kaj venkoj :

1. S-ino Takahaŝi Mika (24-jara), kiu laboris por ĉenrestoracio Cubohaĉi en Hokajdo, organizis laboristan sidikaton. Ŝi postulis de la kompanio pagon por sia dumnokta laboro kaj venkis. (laŭ ĵurnalo Akahata, la 13an de aprilo 2008)

2. Laboristoj, laborantaj por ĉenrestoracio Sukija, akuzis la prezidanton s-ron Ogaŭa, postulante pagon por ilia kromlaboro. Kiam partatempaj laboristoj estis maldungitaj, ili organizis sindikaton, kaj en septembro 2007 la kompanio konsentis nuligi la maldungojn kaj pagi por ilia kromlaboro, sed ĝi ne plenumis la promesojn. Pro tio tiuj laboristoj akuzis la kompanion. (laŭ ĵurnalo Akahata, la 9an de aprilo 2008)

3. Ĉiĉeronoj akuzis vojaĝkompanion

S-ino Ooŝima Juki (43-jara) plendis kontraŭ kompanio Hankjuu-Travel-Support ĉe tribunalo, postulante pagon por sia kromlaboro. Multaj ĉiĉeronoj laboras sub la kontrakto de “fiksa laboro”, nome vojaĝkompanioj pagas nur por fiksitaj horoj, pretekstante, ke estas malfacile kalkuli, kiom da horoj ĉiĉeronoj laboras dum la vojaĝo. Ŝi diras : “Sub tia kontrakto ĉiĉeronoj laboras jam translimiĝe. Ni devos ŝanĝi tian sistemon”. (laŭ ĵurnalo Mainiĉi, la 23an de majo)

Laboristoj venkis

1. Japana McDonald

La 20an de aprilo Japana McDonald publikigis, ke ĝi decidis pagi al du mil “nominalaj administrantoj” por ilia kromlaboro. Tamen anstataŭ tio ĝi nuligos la pagon por administrado al ili, do la sumo de ilia salajro probable ne multiĝos. Krome ĝi intencas malmultigi kromlaboron kaj tio povos kaŭzi kaŝitan kromlaboron de la administrantoj nomata “volontula laboro”.

2. Toyota decidis pagi por “kaizen”

Mondfama aŭtomobilkompanio Toyota enkondukis “kaizen” (plibonigon) kiel la volontulan agadon en 1964, celante, ke ĉiuj laboristoj partoprenu en la plibonigo de laborkondiĉoj kaj laborprocedo. En tiu partoprenis ĉiuj 40 mil laboristoj. Toyota pagas por du horoj da tiu agado, sed ne por pli da horoj. En decembro 2007 la distrikta kortumo de Nagojo verdiktis, ke morto de 30-jara laboristo de Toyota estis kaŭzita de tro da laboro. Kaj ĝi menciis, ke tiu “kaizen” estas laboro sub la kontrolo de la kompanio. Toyota devis ŝanĝi sian politikon pri tiu agado.

Dum 8 jaroj ĉirkaŭ la jaro 2000, mi laboris en universitato. Tiun tempon la ekonomia situacio estis tre malbona kaj kompanioj komencis anstataŭigi regulajn laboristojn per neregulaj, do estis tre malfacile al ili trovi laborlokon. Pro senespero iu studentino ĉesis trovi laborlokon, ĉar ŝi malsukcesis en ĉiuj ekzamenoj pro tro da kandidatoj. Aliaj multfoje vizitis kompaniojn en diversaj lokoj. Ĉu ili sukcesis kaj laboras kiel regulaj laboristoj ? Kiam mi legas novaĵojn pri senesperaj junuloj, mi ĉiam rememoras ilin. Mi havas koleron kontraŭ la registaro, kiu ĉiam sekvas la postulon de la industria mondo. Ĝi neniam zorgas pri vivoj de ordinaraj homoj. Ĝi vidu la realon en la socio, kie multas malsanuloj kaj mortintoj pro tro da laboro kaj senhejmuloj dormantaj en kafejo kaj sur strato. Japanaj laboristoj estas en la sama situacio, kiel antaŭ la dua mondmilito en Japanio aŭ eĉ post la industria revolucio en Britio, kiam laboristoj devis labori multajn horojn kvazaŭ sklavoj.

HORI Yasuo

(la 26an de majo 2008)

El Sennaciulo, majo-junio 2008

4 000 misiloj sur Nord-Israelon

Kresho — 2009-01-20T10:36:17Z

Kajereto de milito

4 000 misiloj sur Nord-Israelon

Post kiam ni redaktis la artikolon « Pafaĵoĵetoj el bomboj sur Sud-Libanon » aperintan en oktobra Sennaciulo, ni ricevis leteron de germana SAT-kamarado, kiun ni multe estimas, kaj, kun kiu ni korespondas. En sia letero, li skribis rilate militon – Israelo/Hizbolaho – « Tiom da raketoj ili pafis al la israela teritorio – sed en la gazetaro ĉi-tie oni plej multe kaj akcentite preskaŭ nur povis legi ion pri la israelaj kontraŭ-atakoj ! » Tiu frazo de nia germana amiko ebligis al ni konstati, ke, ankaŭ en Francio la amasinformiloj multe parolis pri israelaj atakoj, sed malmulte parolis pri hizbolahaj atakoj. Ni serĉis aliajn informojn, kaj ni trovis libron, kies titolo estas « Fuŝita israela milito kontraŭ Hizbolaho ». Tiu libro estis skribita de Renaud Girard (Reno Ĵirar), kiu estas fama raportisto ĉe la franca gazeto « Le Figaro » ; li komentis plurajn militojn ekde 1984. Lia libro prezentiĝas kiel kajereto de milito ; li ĉeestis, ĉu sur israela fronto, ĉu en vilaĝoj aŭ urboj de Nord-Israelo.

La atakoj de Hizbolaho

Dum la 34 militaj tagoj, Hizbolaho proksimume pafis 4000 ter-terajn, ter-aerajn, kontraŭtankajn, … misilojn ; Hizbolaho eĉ pafis dekojn da ĉinaj misiloj, ricevitaj de Irano, kiuj entenis multajn bombetojn. Ĉirkaŭ 2 800 misiloj estis direktitaj al urboj aŭ vilaĝoj, la mapoj montras la falpunktojn de misiloj en kelkajn el tiuj ĉi.

– la 16–an de julio, trideko da misiloj falas en la urbon – Haïfa -, mortigas 9 laboristojn en laborejo de vagonriparo.
– la 29-an de julio, Hizbolaho pafas ĉirkaŭ 150 misilojn al Nord-Israelo ; salvo da misiloj falas en kemian uzinon de Kiryat-Shimona.
– la 2-an de aŭgusto, Hizbolaho pafas 180 misilojn al la marborda urbo – Nahariya - . Tiu urbo ĉiutage ricevas misilojn. La 3-an de aŭgusto, 7 personoj estas mortigitaj, 64 vunditaj.

Dum tiu milito, Hizbolaho mortigis 43 israelajn civilulojn, kaj 115 israelajn soldatojn, minis preskaŭ ĉiujn vojojn kaj ŝoseojn de Sud-Libano por malpermesi la cirkuladon de israelaj tankoj.

La devenoj de la misiloj

La uzitaj misiloj de Hizbolaho dum la milito nomiĝas :

– RADA, ili estas fabrikitaj en Irano, ilia pafdistanco estas 40 kilometroj ;
– KATIOUCHA (Katiuŝa), ili estas fabrikitaj en Sirio, estas modifitaj en Irano por pligrandigi ilian pafdistancon, kiu estas 45 kilometroj ;
– TOW (Tov), tio estas kontraŭtankaj misiloj, kiuj detruas tankon ĝis distanco de 4 kilometroj. Hizbolaho ricevis tiujn misilojn de Irano, kiuj estis liveritaj de Usono dum la reĝimo de Ŝaho.

La 14-an de julio, Hizbolaho detruis israelan tankon per kontraŭtanka misilo « METIS-M » fabrikita apud Moskvo. Tiu misilo, kies pafdistanco estas 2 kilometroj, traboras tre dikan blendon (pli ol 40 centimetroj). Tiuj armiloj estis venditaj de Rusio al Sirio, kaj la vendkontrakto precizigis ke nur Sirio povos uzi ilin.

Hizbolaho ankaŭ uzis porteblajn ter-aerajn misilojn kontraŭ israelaj helikopteroj, kaj posedas misilojn « ZELZAC » fabrikitajn en Irano kies pafdistanco estas 200 kilometroj, tiuj misiloj povus atingi Tel-Avivon. Ili ne uzis dum la milito.

Kia estonteco ?

En Tel-Avivo la Geisraelanoj ripetas frazon de la isreala eksĉefministro Benjamin Netanyahu ( Netaniau ) :

« Se la Araboj detruus siajn armilojn, tiam tio estus la Paco. Se la Judoj detruus siajn armilojn, tiam tio estus la malapero de Israelo ».
La aŭtoro de la libro – Renaud Girard – konkludas « Kaj, se kune ili detruus siajn armilojn ? »

Antaŭ atingi tiun idilian situacion, ni opinias ke necesas forigi unu el precipaj argumentoj, kiu permesas al Hizbolaho pravigi atakojn kontraŭ Israelo. Tiu argumento estas la milito inter Israelo kaj Gepalestinanoj, kaj por haltigi tiun militon, necesas krei Palestinan Ŝtaton. Tial ni denove prezentos en la venonta SAT-kongreso la paragrafon por la fina Deklaracio, kiun ni jam prezentis en Beograda Kongreso sed kiun la plimulto de kongresanoj forĵetis.
Jen la paragrafo :

« La 80-a Kongreso de SAT

… … …

– insiste petas intervenon de UNo por rapide krei Palestinan Ŝtaton, tio estas ununura solvo por starigi daŭran Pacon en Mez-Oriento.

… … … »

Colette Weiss / André Weiss
30 novembro 2006

El Sennaciulo, februaro 2007